Ders izlencesi
MLY409 Gelir Dağılımı ve Yoksulluk
Düzey: Lisans (Maliye, 4. sınıf, seçmeli) · Dönem: 2026–2027 Güz
Öğretim üyesi: Doç. Dr. Mehmet Fatih Buğan
Ders saati: Perşembe 09:25–12:00 · Derslik: D-104
Dersin amacı
Gelir ve servet eşitsizliği ile yoksulluğun kavramsal çerçevesini, ölçüm yöntemlerini, belirleyicilerini ve maliye politikası araçlarıyla mücadele yollarını Türkiye ve dünya verileriyle incelemek.
Öğrenme çıktıları
- Fonksiyonel ve kişisel gelir dağılımı kavramlarını ayırt eder.
- Lorenz eğrisi, Gini katsayısı, yüzdelik payları ve diğer eşitsizlik ölçülerini hesaplar.
- Mutlak, göreli ve çok boyutlu yoksulluk ölçülerini karşılaştırır.
- Eşitsizliğin nedenlerine ilişkin kuramları (Kuznets, Piketty vb.) tartışır.
- Vergi, transfer ve sosyal harcamaların yeniden dağıtım etkisini değerlendirir.
- TÜİK verileriyle Türkiye’de gelir dağılımı ve yoksulluğu yorumlar.
Haftalık plan
| Hf | Konu | Okuma / hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Derse giriş. Eşitlik, adalet ve refah kavramları | Atkinson (2015), bl. 1 |
| 2 | Adalet kuramları: faydacılık, Rawls, Nozick, Sen’in yetkinlik yaklaşımı | Sen (1999), bl. 3 |
| 3 | Fonksiyonel gelir dağılımı: emek ve sermaye payları | Piketty (2014), bl. 1–2 |
| 4 | Kişisel gelir dağılımı ve ölçümü I: Lorenz eğrisi, Gini katsayısı | Haughton & Khandker, bl. 6 · Excel uygulaması |
| 5 | Ölçüm II: Theil, Atkinson endeksi, S80/S20, Palma oranı | Haughton & Khandker, bl. 6 |
| 6 | Eşitsizliğin nedenleri: Kuznets eğrisi, teknoloji, küreselleşme, eğitim | Milanovic (2016), bl. 2 |
| 7 | Servet eşitsizliği ve r > g tartışması | Piketty (2014), bl. 10 |
| 8 | Ara sınav | — |
| 9 | Yoksulluk kavramı: mutlak ve göreli yoksulluk, yoksulluk çizgileri | Haughton & Khandker, bl. 2–3 |
| 10 | Yoksulluk ölçüleri: kafa sayısı, yoksulluk açığı, FGT ailesi; çok boyutlu yoksulluk (MPI) | Haughton & Khandker, bl. 4 · UNDP–OPHI MPI raporu |
| 11 | Yeniden dağıtımda vergi politikası: artan oranlılık, servet ve miras vergileri | Atkinson (2015), bl. 7 |
| 12 | Harcama politikası: sosyal transferler, asgari gelir, eğitim ve sağlık harcamaları | Atkinson (2015), bl. 8 |
| 13 | Türkiye’de gelir dağılımı ve yoksulluk: TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması | TÜİK GYKA bültenleri · Veri ödevi teslimi |
| 14 | Küresel eşitsizlik, fil eğrisi ve genel değerlendirme | Milanovic (2016), bl. 1 |
Değerlendirme
| Bileşen | Ağırlık |
|---|---|
| Ara sınav | %30 |
| Veri ödevi (13. hafta) | %20 |
| Final sınavı | %50 |
Veri ödevi: TÜİK GYKA verileriyle Türkiye için son on yılın Gini katsayısı, S80/S20 oranı ve göreli yoksulluk oranı serilerinin grafiklenmesi, bir OECD ülkesiyle karşılaştırılması ve 3 sayfalık yorumu (ikişerli gruplar).
Temel kaynaklar
- Atkinson, A. B. (2015). Inequality: What Can Be Done? Harvard University Press.
- Piketty, T. (2014). Capital in the Twenty-First Century. Harvard University Press.
- Milanovic, B. (2016). Global Inequality: A New Approach for the Age of Globalization. Harvard University Press.
- Sen, A. (1999). Development as Freedom. Oxford University Press.
- Haughton, J. & Khandker, S. R. (2009). Handbook on Poverty and Inequality. World Bank.
- TÜİK, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması bültenleri; OECD Income Distribution Database.