Ders izlencesi
SBE501 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri ve Bilimsel Etik
Düzey: Yüksek lisans (ortak zorunlu) · Dönem: 2026–2027 Güz
Öğretim üyesi: Doç. Dr. Mehmet Fatih Buğan
| Şube | Gün | Saat |
|---|---|---|
| Maliye Tezli I | Çarşamba | 09:25–12:00 |
| Mali İktisat Tezli I | Salı | 13:30–16:05 |
| Mali İktisat Tezsiz II | Salı | 17:00–19:30 |
| Mali İktisat Tezli II | Çarşamba | 17:00–19:30 |
Dört şube aynı izlenceyi izler. Tezsiz şubede dönem projesi, tez önerisi yerine uygulamalı bir araştırma raporu olarak verilir.
Dersin amacı
Öğrenciye iktisat ve maliye alanında araştırma sorusu kurmayı, uygun yöntemi seçmeyi, veri toplayıp çözümlemeyi ve bulguları bilimsel etik kurallarına uygun biçimde raporlamayı öğretmek.
Öğrenme çıktıları
- Bilimsel bilginin niteliğini ve sosyal bilimlerdeki başlıca yaklaşımları açıklar.
- Literatür taraması yaparak araştırılabilir bir soru ve hipotez kurar.
- Nicel, nitel ve karma desenleri karşılaştırıp uygun olanı seçer.
- Örnekleme, ölçme ve veri toplama araçlarını tasarlar.
- Temel istatistiksel ve ekonometrik çözümlemeleri yorumlar.
- Atıf, intihal, veri uydurma ve yayın etiği kurallarını uygular.
- Bir araştırma önerisini akademik biçimde yazar ve sunar.
Haftalık plan
| Hf | Konu | Okuma / hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Derse giriş. Bilim, bilimsel bilgi ve bilimsel yöntem | Karasar, bl. 1–2 |
| 2 | Sosyal bilimlerde paradigmalar: pozitivizm, yorumlamacılık, eleştirel yaklaşım. İktisatta yöntem tartışması | Creswell & Creswell, bl. 1 · Friedman (1953) |
| 3 | Araştırma süreci. Konu seçimi, problem cümlesi, araştırma sorusu | Booth vd., bl. 3–4 |
| 4 | Literatür taraması: veri tabanları (Web of Science, Scopus, ULAKBİM, YÖK Tez), kaynak yönetimi (Zotero/Mendeley) | Creswell & Creswell, bl. 2 · Uygulama: 10 kaynaklık açıklamalı kaynakça |
| 5 | Kuram, kavramsal çerçeve, hipotez ve değişkenler | Neuman, bl. 2–3 |
| 6 | Araştırma desenleri: betimsel, ilişkisel, nedensel, deneysel/yarı deneysel | Creswell & Creswell, bl. 8 |
| 7 | Ölçme, geçerlik ve güvenirlik. Anket ve ölçek geliştirme | Neuman, bl. 5 · Karasar, ilgili bölüm |
| 8 | Ara sınav | — |
| 9 | Örnekleme yöntemleri ve örneklem büyüklüğü | Neuman, bl. 6 |
| 10 | Nicel veri çözümlemesi I: betimsel istatistik, hipotez testi, regresyonun mantığı | Wooldridge, bl. 1–2 |
| 11 | Nicel veri çözümlemesi II: panel ve zaman serisi verisi, iktisatta nedensellik (fark-içinde-fark, araç değişken) | Angrist & Pischke (2009), bl. 1–2 |
| 12 | Nitel yöntemler: görüşme, vaka çalışması, içerik ve söylem analizi. Karma yöntem | Creswell & Creswell, bl. 9–10 |
| 13 | Bilimsel etik: intihal, veri uydurma/çarpıtma, dilimleme, yazarlık hakkı, etik kurul süreci. Yapay zekâ araçlarının etik kullanımı | YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi · COPE ilkeleri |
| 14 | Akademik yazım: tez/makale yapısı, APA atıf düzeni, sunum. Araştırma önerisi sunumları | APA 7 kılavuzu · Booth vd., bl. 12–14 |
Değerlendirme
| Bileşen | Ağırlık |
|---|---|
| Ara sınav | %30 |
| Açıklamalı kaynakça (4. hafta) | %10 |
| Araştırma önerisi ve sunumu (14. hafta) | %60 (final yerine) |
Araştırma önerisi en fazla 3.000 sözcük olur ve şu bölümleri içerir: başlık, özet, problem ve önem, literatür, araştırma soruları/hipotezler, yöntem ve veri, etik değerlendirme, iş takvimi, kaynakça. Metin benzerlik raporuyla (Turnitin/iThenticate) teslim edilir.
Temel kaynaklar
- Creswell, J. W. & Creswell, J. D. Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. SAGE.
- Neuman, W. L. Social Research Methods: Qualitative and Quantitative Approaches. Pearson.
- Karasar, N. Bilimsel Araştırma Yöntemi. Nobel.
- Booth, W. C., Colomb, G. G. & Williams, J. M. The Craft of Research. University of Chicago Press.
- Wooldridge, J. M. Introductory Econometrics: A Modern Approach. Cengage.
- Angrist, J. D. & Pischke, J.-S. (2009). Mostly Harmless Econometrics. Princeton University Press.
- Friedman, M. (1953). “The Methodology of Positive Economics.” Essays in Positive Economics.
- YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi.